ਪੰਨਾ:ਕੋਇਲ ਕੂ.pdf/13

ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਪਰੂਫ਼ਰੀਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ


ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਛੰਦਾ ਬੰਦੀ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ । ਅਜ ਕਲ ਏਸ ਛੰਦਾ ਬੰਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਈ ਕਵਿਤਾ ਪੈ ਗਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਿਰੋਲ ਕਵਿਤਾ ਏਹਨਾਂ ਪਿੰਗਲੇ ਸੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ।

ਲ ਏਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਡੇ ੨ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਅੱਡ ੨ ਰਾਏ ਹੈ. ਯੂਨਾਨੀ ਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਇਕ | ਕੀ ਹੈ ? ਖਾਸ ਬਕਲ ਅਥਵਾ-ਛੰਦ--ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ । ਕੇਵਲ ਉੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਖ਼ਆਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਪਰ ਹੀਗਲ ( liegel ) ਕਵੀ ( Meter ) ਵਜ਼ਨ ਜਾਂ ਡੋਲ ਨੂੰ ਬੜਾਜ਼ਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ । ਅਰ ਹੈ ਵੀ ਸੱਚ, ਬਿਨਾਂ “ਵਜ਼ਨ ( Meter) ਦੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸੋਝੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਨਸਰ (ਵਾਰਤਕ) ਤੇ ਨਜ਼ਮ (ਛੰਦਾ ਬੰਦੀ) ਦਾ ਭੇਦ ਉਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । (Dryden ) ਡਰਾਇਡਨ ਆਦ ਜੈਸੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਂ ਜੜ (Emotion ) ਜੀ ਦਾ ਉਬਾਲ ਤੇ ਉਭਾਰ ਹੈ । ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਜੇਈ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਤੇ ਪੁੱਜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ *ਅਹੰਤਾ’ (ਆਪਨਿਤ) ਦਾ ਗਿਆਨ (ਸੋਝੀ) ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਏ । ਸੋਦ ਵਿਚ ਅਜੇ ਹੀ ਲੀਣਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ “ਮੈਂ” ਭੁਲ ਜਾਏ ॥ | ਏਹ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਨੰਗਾ ਢਾਂਚਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ war । ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਇਕ (Art ) ਹੁਨਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, , ਉਹ ਕਾਰੀਗਰੀ ਗਰੀ ਨਾ ਕੀ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਖਿਆਲ ਤੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਸਲੀ ਲੈਅ ਵਿਚ ਦਸਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਵੋਹਟੀਆਂ ਦਾ ਗੌਣ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਵਾਟਸ ਤੇ ਬੁਲੇ ਦੀ ਲਿਆਕਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ, -੧੧