ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਡ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ[1] ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਕਿਸੇ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਖਾਤਰ ਉਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਜਾਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਹਿਰ ਦੀ ਰੰਗਤ ਬਨਾਉਣ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਫੀ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਥਵਾ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਸਬੱਬੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੈ।ਓੁਦਾਲੇ ਪੁਦਾਲੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਸਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਪਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਢਾਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਿਲਸਲਾ ਇਕ-ਰੁਖਾ ਜਾਂ ਅਮੁਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੇਮਲੂਮੇਂ ਬਦਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਵਧ ਚੜ੍ਹਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਗਿਣਤੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤਬਕੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੱਟ ਮਾਲਕ-ਕਿਸਾਨਾਂ (Peasant Proprietors) ਦੀ ਸੀ ਜੋ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਖਾਤਰ ਅਮਰੀਕਾ (U. S. A.), ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਦੁਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਵੀ ਸਦੀਆਂ ਬੱਧੀ ਲਗਾਤਾਰ, ਜੋ ਗਰਦਾ ਅਤੇ ਜਿਗਰਾ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਉਹ ਭੁਗੋਲਕ[2], ਕਬਾਇਲੀ, ਆਰਥਕ, ਸਮਾਜਕ, ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਾਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਉ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਬਾਇਲੀ |
ਹਾਕਮ ਬਣ ਬੈਠੇ । ਪਰ ਓਥੇ ਗੈਰ-ਆਰੀਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਰੀਆ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਤਨੀ ਘਟ ਸੀ ਕਿ ਹਾਕਮ ਤਬਕੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਿਰੋਲ ਦਰਾਵੜਾਂ ਆਦਿ ਗੈਰਆਰੀਆ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਆਰੀਆ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦਾ*। ਆਰੀਆ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜਵੀ ਸੌ ਪੁਰਬ ਈਸਵੀ (B.C.) ਵਿੱਚ ਟਪਰੀ-ਵਾਸ ਫਿਰਤੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ( Nomads) ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੜ੍ਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਾਫੀ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਛਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ । ਟਪਰੀ-ਵਾਸ ਫਿਰਤੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ( ਜੋ ਗਾਲਬਨ ਆਰੀਆ ਨਸਲ ਦੇ ਹੀ ਸਨ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਆਰੀਆ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜਨ ਲਈ ਸਿਥੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ) ਦੇ ਇਸ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਵਕਤ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਏ ਦਾ ਵਖੇਵਾਂ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਭ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਬਾਇਲੀ ਹੜ੍ਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਪਿਛੋਂ ਉਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤਕ§ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਿਥੀਅਨਾਂ ਦੇ ਅਗੋਂ ਪਿਛੋਂ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਈਰਾਨੀਆਂ, ਹੁਨਾਂ, ਤੁਰਕਾਂ, ਪਠਾਣਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਹੱਲੇ ਵਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਨ । ਇਹ ਲੁਟ ਮਾਰ ਕਰਨ ਅਥਵਾ ਫਤਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਆਏ ਨਾ ਕਿ ਆਰੀਆ ਅਤੇ ਸਿਥੀਅਨਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪਣੇ ਟਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਥੇ ਵਸਣ ਲਈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤਰਕਾਂ, ਪਠਾਣਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਆਦਿ, ਖਾਸ ਕਰ ਹੁਨਾਂ*, ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀ ਅਨਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ । ਇਸ ਲਿਖਤ ਦਾ ਇਹ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨਸਲੀ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਕੌਮਾਂ, ਫਿਰਕਿਆਂ ਅਥਵਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਮਿਟ ਫਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਰੀਆ ਹਿੰਦ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਗੈਰ-ਆਰੀਆ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਜਾਂ ਸਿਥੀਅਨ ਪਹਿਲੋਂ ਆਏ ਆਰੀਆ ਨਾਲੋਂ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਧੀਆ ਸਨ। ਆਚਾਰ ਅਥਵਾ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਹਾਲਾਤ ਦੋ ਫਰਕਾਂ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ, ਵਧਦੇ ਘਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਟਪਰੀਵਾਸ ਫਿਰਤੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਕੂ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਰੁਚੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਦਸੇ ਫਿਰਤੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਹੜਾਂ ਦੇ ਪਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਆਬਾਦੀ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਤਿਨ ਅਸਰ ਇਤਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਤਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। (ਓ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਰਮ ਆਬੋਹਵਾ ਜਾਂ ਸਭਯ ਅਮਨ |
'Budden-Pwell, pp. 84-88., 104-1 10. +Ibid, p.94. ਪਤਾਂਜਲੀ ਦੇ ਮਹਾ ਭੋਸ਼ ਯਾ ਵੇਲੇ [੧੮੭ ਤੋਂ ੧੫੧ ਪੂਰਬ ਈਸਵੀ ਸਮੇਂ ਸਾਕਾ ਨਾਮੀ ਸਿਬੀਆਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖ ਦਾ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ । [The History and cultura of the Indian people, The Age of Iinperin! Unity (Bharatiya vidya Bhavan, Borubay), P. 12.] ਉਸਰ ਜਾਦੂ ਨਾਥ ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ Ethet ga i India Through the Agos, P. 21.
Peoples and Problems of India, Sir T.W. Ilolderness, p. 38.
SA short History of India, W. 11. Mordland and A.C. Chatterjee, p. 44.
'India through the Ages, Sir Jadunath Sarkar, p. 20.
of
Indijk,
W. ll
੧
/
