(੧੧੮)
ਈਂ ਇਲਾਜੇ ਦਰਦ ਹਿਰਮਾਨਸਤੁ ਬਸ
ਗਰ – ਜੇਕਰ। ਬਿਪੁਰਸੀ – ਜੇ ਤੂੰ ਪੁਛੇਂ। ਯਕ – ਇਕ। ਨਫ਼ਸ – ਦਮ, ਸ੍ਵਾਸ, ਪਲ। ਦਰਦ – ਪੀੜ, ਦੁਖ, ਰੋਗ। ਹਿਰਮਾਨਸਤੁ – ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਗਮ ਹੈ।
ਅਰਥ–ਜੇਕਰ ਇਕ ਪਲ ਭਰ ਵੀ ਨੰਦ ਲਾਲ ਦਾ ਹਾਲ ਤੂੰ ਪੁਛ ਲਵੇਂ (ਤਾਂ) ਬਸ! ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਗ਼ਮ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਏਹੋ ਹੀ ਦਾਰੂ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਉਲਥਾ–
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੇਰੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਯਾ।
ਅੱਗ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇਰੇ ਦੀ ਸੰਗ ਭੁਜ ਸੀਨਾ ਕੋਲੇ ਕਾਨ ਹੋਯਾ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਜੀਊਂਦਾ ਸਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ,
ਹਰ ਦਮ ਨਾਮ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੰਦਾ ਵਾਸਾ ਆਨ ਜੁਬਾਨ ਹੋਯਾ।
ਗੁਰ ਚੇਹਰੇ ਦੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਨੇ ਆਲਮ ਦਾ ਦਿਲ ਖਸ ਲਿਆ,
ਕੁਫਰ ਓਸ ਦੀ ਜੁਲਫ ਫਾਹੀ ਜੋ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਹੋਯਾ।
ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕਦ ਦੇ ਉਤੋਂ ਦਿਲ ਮੈਂ ਸਦਕੇ ਕੀਤਾ,
ਪ੍ਰੀਤਮ ਜੀ ਦੀ ਜਾਨ ਦੇ ਉਤੋਂ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਯਾ।
ਨੰਦ ਲਾਲ ਦਾ ਹਾਲ ਜੋ ਆਕੇ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੇ ਪੁਛ ਲਵੇਂ,
ਦੁਖ ਵਿਛੜੇ ਗ਼ਮ ਭਾਰੀ ਦਾ ਦਾਰੂ ਏਹੋ ਆਨ ਹੋਯਾ।
ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੰ: ੩੯
ਮੁਦਾਮ ਬਾਦਹ ਕਸੋ ਸੂਫੀਏ ਸਫ਼ਾ ਮੇ ਬਾਸ਼॥
ਤਮਾਮ ਜ਼ੂਹਦ ਸ਼ਓ ਰਿੰਦਿ ਬੇਨਵਾ ਮੇ ਬਾਸ਼॥
ਮੁਦਾਮ – ਹਮੇਸ਼ਾ, ਸਦਾ। ਬਾਦਹ – ਸ਼ਰਾਬ। ਕਸ਼ੇ –[ਕਸ਼+ਓ] ਪੀ ਅਤੇ। ਸੂਫੀਏ – ਅਮਲ ਨਾ ਵਰਤਨ ਵਾਲਾ। ਸਫ਼ਾ – ਸਾਫ, ਸੁਧ, ਨਿਰੋਲ। ਮੇ ਬਾਸ਼ – ਹੋ, ਬਣ। ਤਮਾਮ – ਸਾਰੇ। ਜ਼ੁਹਦ – ਤਪਸ੍ਯਾ ਆਦਿਕ ਕਰਮ
