੧੫੨
ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ
ਅਰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਉਪਭੁਗਤ ਧਨ ਏਹ ਇਨਾਮ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤਰੇ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੈ॥ ਉਸ ਧਨ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਓਹ ਚਲੇ ਗਏ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਪਾਸ ਰਖਨ ਨਾਲੋਂ ਖਾਨ ਪੀਨ ਵਾਲਾ ਧਨ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥ ਕਿਹਾ ਹੈ:-
ਦੋਹਰਾ॥ ਅਗਨਿ ਫਲ ਵੇਦ ਕਾ ਅਹੇ ਸੀਲ ਫਲ ਵਿੱਤ॥
ਨਾਰੀ ਕਾ ਫਲ ਭੋਗ ਸੁਤ ਦੱਤ ਭੁਗਤ ਧਨ ਸੱਤ॥੧੫੨॥
ਇਸ ਲਈ ਪਰਮੇਸਰ ਮੇਨੂੰ ਉਪਭੁਗਤ ਧਨ ਕਦੇ ਗੁਪਤ ਧਨ ਹੋਨ ਦਾ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:-
ਦੋਹਰਾ॥ਧਨ ਇਕਤ੍ਰ ਕਰ ਪੁਰਖ ਜੋ ਭੋਗਤ ਕਬੀ ਨ ਆਪ॥
ਤੰਤੁਵਾਯੂ ਸਮ ਬਨ ਬਿਖੇ ਲੇਤ ਪਰਮ ਸੰਤਾਪ॥
ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕੇ ਮੰਬਰਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਤੂੰ ਭੀ ਏਹ ਬਾਤ ਸੋਚਕੇ ਧਨ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਨਾ ਕਰ, ਜੇਹੜਾ ਧਨੁ ਖਾਨ ਖਰਚਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਂ ਆਵੇ ਓਹਬੀ ਨ ਹੋਏ ਜੇਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥ ਕਿਹਾ ਹੈ:-
ਦੋਹਰਾ॥ਵਿਤ ਰਾਖ ਕਰ ਭੂ ਬਿਖੇ ਜੋ ਪੁਨ ਧਨੀ ਕਹਾਤ॥
ਤਾ ਧਨ ਕਰ ਹਮ ਹੂੰ ਧਨੀ ਕਤਨ ਬਨੇ ਵਿਖਯਾਤ॥੧੫੩
ਤਥਾ—ਧਨ ਇਕਤ੍ ਕੀ ਰਛਿਆ ਤਯਾਗ ਜਾਨਲੇ ਮੀਤ॥
ਸਰ ਕਾ ਜਲ ਪਰਵਾਹ ਯੁਤ ਜ਼ਿਮ ਹੈ ਪਰਮ ਪੁਨੀਤ॥੧੫੪
ਧਨ ਕਾ ਦੇਨਾਂ ਭੋਗਨਾ ਉਚਿਤ ਨ ਸੰਗ੍ ਜਾਨ॥
ਸੰਚਭ ਮਧੁਮਾਖੀ ਰਹੈਂ ਦੇਖ ਲੇਤ ਗਹ ਆਨ॥੧੫੫॥
ਪੁਨ—ਧਨ ਕੀ ਹੋਵਤ ਤੀਨ ਗਤਿ ਦਾਨ ਭੋਗ ਪੁਨ ਨਾਸ॥
ਜੋ ਨ ਦੇਤ ਨਹਿ ਭੋਗ ਹੈ ਤਰਿਤੀ ਗਤੀ ਹਵੈ ਤਾਸ॥੧੫੬॥
ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਬੁਧਿਮਾਨ ਪੁਰਖ ਜਮਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਧਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਮਾਉਂਦੇ ਕਿਉਂ ਜੋ ਧਨ ਦੇ ਰਖਨ ਵਿਖੇ ਅਨੇਕ ਦੁਖ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਹੈ:-
ਦੋਹਰਾ॥ਸੁਖ ਕੀ ਆਸਾ ਜੇ ਕਰੇ ਧਨ ਸਮੀਪ ਨਿਜ ਰਾਖ॥
ਤੇ ਨਰ ਤਪਤ ਪ੍ਰਸਾਂਤਿ ਹਿਤ ਅਗਨਿ ਰਾਖਤੇ ਕਾਖ॥੧੫੭
ਤੋਟਕ ਛੰਦ॥ ਉਰਗਾਪਵਨ ਭਖਸਾਂਤ ਲਹੇਂ॥ ਤ੍ਰਿਨਖਾਤ ਕਰੀ ਬਲਵਾਨ ਰਹੈਂ॥ ਮੁਨਿ ਬ੍ਰਿੰਦ ਫਲੋਂ ਕਰ ਪਾ੍ਨ ਧਰੇ॥॥ ਇਹਿ ਹੇਤ ਸਦਾ ਨਰ ਤੌਖ ਕਰੇ॥੧੫੮॥
