ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1964.pdf/10

ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਪਰੂਫ਼ਰੀਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ


ਮੇਰਾ ਦਸਵਾਂ ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ 'ਸ਼ੋਭਾ ਸ਼ਕ ਤੀ’ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਛੇਤੀ, ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਂ ਤੇ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਝਿਆ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਇਕ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਤਜਰਬਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਸਾਡੀ ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੇਜ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੀ ਮੰਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਸਾਹਮਣੀ ਚੌਥੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਸਾਹਮਣੀ ਕੰਧ ਵਿਚ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਰੀਆਂ ਰਖ ਕੇ ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਝਾਤ ਪੁਆਉਣੀ . ਲੋਚਦਾ ਸਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਰੰਗ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਦਰਸ਼ਕ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੁਪਤ ਤੇ ਟੀਵੇਟ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੈਂ ਨਾਂ ਰਖਿਆ ਸੀਇਕ -ਝਰੋਖਾ ਇਕ ਝਾਤ' । ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮੈਂ 1961 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਸੋਲਨ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ ਸਾਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸਮਸਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿਚ ਉਲਝ ਗਿਆ ਕਲਕਾ ਪੁਜ ਕੇ ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਛੋਟੀ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ । ਮੈਨੂੰ ਖਿਆਲ ਹੀ ਨ ਰਿਹਾ ਕਿ ਸਾਮਾਨ ਬਰੇਕ ਵਿਚ ਰਖਣਾ ਹੈ । ਗੱਡੀ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਵਿਆਹਿਆ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜੜਾ ਡੱਬੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ । ਸਮਾਨ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਤੁੰਨਿਆ ਵੇਖਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ · ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਨ ਲਗ ਪਿਆ । ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧੀਨਗੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮੈਂ ਟਰੰਕ ਉਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਗੁਸੇ ਵਿਚ ਉਹ ਝਟ ਪਟ ਗਾਰਡ ਨੂੰ ਸਦ ਲਿਆਇਆ । ਗੱਡੀ ਤੁਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਗਾਰਡ ਭਲਾ-ਲੋਕ ਸੀ, ਉਸ ਕਹਿ ਸੁਣ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬਿਠਾ fਿਤਾ। ਝਟ ਕ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥਣ ਜੋ ਹੁਣ ਤਕ ਚੁਪ ਸੀ; ਬੜੀ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਤੁਸੀਂ ਵੀ · ਇਥੇ ਸੀਟ ਤੇ ਆ ਜਾਓ ਜੀ, ਰਲ ਮਿਲਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ । ਉਹ ਲੜਕੀ ਵਿਚਲੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ । ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਵਰਤੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਖ਼ਰਾਉ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਛਾਇ ਆ ਰਿਹਾ । ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਹਮਦਰਦੀ ਤੇ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਗਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ । ਸ਼ੁਰੂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਇਕ ਭਾਂਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਵਧੀਕੀ ਲਈ ਪਸਚਾਤਾਪ ਵਜੋਂ ਸਨ । ਲੜਕੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਮਨਾਇਆ | ਦੋ ਤਿੰਨ ਦਫ਼ਾ ਉਸਨੂੰ ਘfਆ ਅਤੇ ਗਝੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਵੀ ਮਾਰੀਆਂ । ਉਹ ਸਗੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ-ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਰਦ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ । , ਅਚਨਚੇਤ . ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੇ ਪਲਟਾ ਖਾਧਾ। ਇਕ ਲਸ਼ਕਾਰੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਲੜਕੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੋਭਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਗਈ । ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਜਾਪੁ । ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਪਿਆ ਕਿ, ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ੈਮਾਨ. ਵਾਲੀ ਬਰਾਬਰ ਹੱਕਾਂ ਖ਼ਾਤਰ ਮਰ ਮਿਟਣ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਹੈ । ਉਸ ਦਾ ਚਿਤ੍ਰ ਮੇਰੇ ਲਈ