ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ.pdf/109

ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਪਰੂਫ਼ਰੀਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ


________________

ਵਿਚ । ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਪੇ ਤੇ ਉਸਤਾਦ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਮਝਦੇ ਹਨ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਨਜਾਣ ਹੁੰਦੇ ਸਨ । ਉਨਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਏਸੇ ਗੱਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਨ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਬੱਚਾ ਹਰ ਗਲ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦਾ ਆਖਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਇਹ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਮਾਪੇ ਤੇ ਉਸਤਾਦ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬੱਚਾ ਜਦ ਪੰਜ ਛੇ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਸਕੂਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਾ ਦਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਨਾ ਉਸਤਾਦ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਮਾਪੇ ਦੱਸਣ ਦੀ ਜਾਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਉਸਤਾਦ ਪੰਜ ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਫ਼ ਸਲੇਟ ਵਾਂਗਣ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤੇ ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਲਿਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਉਸ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਲਿਖਣਾ ਪੜਨਾ ਤਾਲੀਮ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਲਮ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ । ਅਸਲ ਤਾਲੀਮ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦਾ। ਮੁfux ਰੋਲ ਬਚਾ ਪੰਜ ਛੇ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰ ਕੇ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ, ਬੁਝਾਂ ਤੇ ਆਦਤਾਂ ਬਣਾ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਝਲੂਰੀ ਅੱਗ ° ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਜਦ ਬੱਚਾ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾ ਉਸਤਾਦ ਇਸ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ Bell ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ