ਪੰਨਾ:Alochana Magazine January 1957.pdf/35

ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਪਰੂਫ਼ਰੀਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ


ਇਸੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ (ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਕਰਣ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ੧੮੦੦ ਵਿਚ ਛਪਿਆ । ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਖਤਰੀ ਨੇ.......ਲਿਖਿਆ ॥15 ਦਰਦੀ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਛਪਣ ਤਰੀਕ ਉਪਰੋਕਤ ੧੮੧੧ ਦੀ ਥਾਂ ੧੮੦੦ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ । ਹੁਣ ਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰਖਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਆਕਰਣ ਅਜੇ ਤਕ ਅਣਛਪਿਆ ਹੀ ਪਇਆ ਹੈ । (ਇਸ ਲੜ ਦੀ ਅਗਲੀ ਕਿਸ਼ਤ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਆਕਰਣ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ, ਪੂਰੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਈ ਜਾਏਗੀ) ਸੋ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਛਪੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਉਕਤ ਅਣਛਪੇ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਇਕ ਹੋਰ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ । ਮਹਿਕਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਤਾਂ ਉਕਤ ਦੋਹਾਂ ਵਿਆਕਰਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਉਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮੁੱਢਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਨਿੱਕੇ ਨਿਉਟਨ (ਈ. ਪੀ. ਨਿਉਟਨ) ਦੀ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਗਰਾਮਰ ਦੀ ਹੀ ਸੂਚਨਾ ਅੰਕਿਤ ਹੈ । ਤੇ ਇਹ ਗਰਾਮਰ ਤਾਂ ਵੱਡ ਨਿਊਟਨ (ਜੋਹਨ ਨਿਊਟਨ) ਦੀ ਗਰਾਮਰ ਤੋਂ ਵੀ ੪੭ ਵਰੇ ਬਾਅਦ ਪਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ । ( ੨ ) ਸੋ ਹੁਣ ਤਕ ਪਤਾ ਲਗੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸਾਹਿੱਤਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਕਰਣ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਨ ਡਾਕਟਰ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਰੀ ਦੀ ਏ ਗਰਾਮਰ ਔਫ਼ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਲੈਂਗੁਏਜ” (A Grammar of the Punjabee Language) ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਹੀ ਸੂਚਨਾ16 ਤੋਂ ਛੁੱਟ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ? 15 ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਤੀਜੀ ਐਡੀਸ਼ਨ, ੧੯੫੨-ਪੰਨਾ ੩੮੩. 16. A History of Panjabi Literature, Second Edition, Amritsar, 1956-P. 78. 17, ਕ੍ਰਿਤ ਮੀ: ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ, ਡਾ. ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ, ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ, ੫. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ, ਪ੍ਰੋ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ, ਪ੍ਰੋ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰਨੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਗਿ: ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ, ਗਿ: ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਰਸ, M. ਮੁਹੰਮਦ ਸਰਵਰ, ਮਿ. ਅਬਦੁਲ ਗਫੂਰ ਕੁਰੇਸ਼ੀ ਆਦਿ । [੨੯